मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियान,माझी वसुंधरा 6.0 आणि स्वच्छ भारत मिशन अंतर्गत घोणसरी ग्रामपंचायतचे प्लास्टिक बंदी अभियान : शाळांच्या सहभागातून घडलेले परिवर्तन   प्रस्तावना – पर्यावरण संवर्धन ही आजची सर्वात मोठी गरज आहे. महाराष्ट्र शासनाने २०१८ पासून प्लास्टिक बंदी लागू केली असली तरी गावपातळीवर त्याची प्रभावी अंमलबजावणी करणे हे आव्हानात्मक ठरते. याच पार्श्वभूमीवर ग्रामपंचायत घोणसरी, तालुका कणकवली यांनी प्लास्टिक बंदीचा ठराव सभेत घेऊन एक आदर्श उपक्रम राबवला. ग्रामपंचायत ठराव- ग्रामपंचायत सभेत प्लास्टिक बंदीबाबत ठराव घेण्यात आला. या ठरावानुसार गावात एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिक वस्तूंवर कठोर कारवाई करण्याचे ठरवले गेले. तसेच जनजागृतीसाठी शाळा, बाजारपेठ व सार्वजनिक ठिकाणी मोहिमा राबवण्याचे नियोजन करण्यात आले. शाळांचा सक्रिय सहभाग- या अभियानात गावातील सर्व जिल्हा परिषद शाळांनी उत्साहाने सहभाग घेतला. – जिल्हा परिषद शाळा घोणसरी नं. 1 – जिल्हा परिषद शाळा घोणसरी नं. 3 – जिल्हा परिषद शाळा घोणसरी नं. 4 – जिल्हा परिषद शाळा घोणसरी नं. 5 विद्यार्थ्यांनी स्वतःच्या शाळेतून प्लास्टिक संकलन करून ग्रामपंचायतीकडे जमा केले. मुख्याध्यापक व शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करून या उपक्रमाला बळ दिले. संकलन व विल्हेवाट – जमा झालेले प्लास्टिक ग्रामपंचायतने स्थापन केलेल्या प्लास्टिक संकलन शेडमध्ये जमा करण्यात आले. पुढील टप्प्यात हे प्लास्टिक भंगार विक्रेत्यांच्या माध्यमातून योग्य विल्हेवाटीसाठी पाठवले जाणार आहे. सामाजिक व पर्यावरणीय परिणाम- – गावात प्लास्टिकचा वापर कमी होईल. – रस्त्यांवरील व सार्वजनिक ठिकाणांवरील प्लास्टिक कचरा कमी होईल. – भटक्या जनावरांना प्लास्टिक खाण्याचा धोका टळेल. – विद्यार्थ्यांमध्ये पर्यावरणपूरक सवयी रुजतील. निष्कर्ष – ग्रामपंचायत घोणसरीने घेतलेला हा उपक्रम केवळ प्लास्टिक बंदीपुरता मर्यादित नाही, तर तो गावकऱ्यांना पर्यावरणपूरक जीवनशैलीकडे नेणारा एक सामाजिक आंदोलन आहे. शाळांचा सहभाग या अभियानाला विशेष महत्त्व देतो.

घोणसरी (ता. कणकवली) : मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियानांतर्गत घोणसरी ग्रामपंचायतीचा आदर्श उपक्रम – एकाच दिवशी पाच वनराई बंधाऱ्यांचे यशस्वी बांधकाम मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियानाचा प्रभावी अंमल करत घोणसरी ग्रामपंचायतीने एकाच दिवशी पाच वनराई बंधाऱ्यांचे बांधकाम पूर्ण करून जलसंधारण क्षेत्रात एक आदर्श उभारला आहे. या उपक्रमामुळे गावातील भूजल पातळी स्थिर ठेवण्यास मोठी मदत होणार असून आगामी उन्हाळ्यातील पाणीटंचाई कमी करण्यासाठी हा प्रकल्प अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे. या महत्त्वपूर्ण कामाचा शुभारंभ सरपंच श्री. प्रसाद राणे, ग्रामपंचायत सदस्य सौ. प्राची प्रमोद राणे, ग्रामपंचायत अधिकारी श्री. सिद्धेश गोसावी, तंटामुक्ती अध्यक्ष श्री. अशोक राणे, माजी सरपंच श्री. दत्ताराम गुरव, श्री. विलास मराठे, सहाय्यक कृषी अधिकारी सौ. हुले, ग्रामपंचायत कर्मचारी तसेच उमेद बचत गटांच्या सर्व महिला सदस्यांच्या उपस्थितीत संपन्न झाला. उपक्रमाच्या यशस्वीतेत ग्रामस्थ, महिला, युवक आणि बांधकाम कामगारांनी उत्साहपूर्ण सहभाग नोंदवत मोलाचे योगदान दिले. समुदायाच्या एकत्रित सहभागामुळे जलसंवर्धनाची गावातील जाणीव आणि बांधिलकी अधोरेखित झाली. वनराई बंधाऱ्यांमुळे पावसाचे पाणी अडवून ते जमिनीत मुरण्यास मोठी मदत होणार आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना वर्षभर सिंचनासाठी पाण्याचा आधार मिळेल. जलसंधारणाबाबत ग्रामपंचायतीने दाखविलेला हा दूरदर्शी दृष्टिकोन पदाधिकाऱ्यांनीही कौतुकास्पद असल्याचे नमूद केले. याशिवाय, पुढील आठ दिवसांत आणखी पाच वनराई बंधारे आणि चार कच्चे बंधारे बांधण्याचे नियोजन ग्रामपंचायत प्रशासनाने आखले असून संबंधित कामे नियोजित गतीने राबविण्यात येणार आहेत, अशी माहिती ग्रामपंचायत प्रशासनाच्या वतीने देण्यात आली. गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी जलसंधारण हा मूलभूत आधारस्तंभ असल्याचे मत ग्रामस्थांनी व्यक्त केले. घोणसरी ग्रामपंचायतीने हाती घेतलेला हा उपक्रम गाव विकासातील आदर्श मॉडेल म्हणूनही पाहिला जात आहे.

सिंधुदुर्ग जिल्हा हा महाराष्ट्र राज्याच्या दक्षिण कोकण विभागात स्थित आहे. हा जिल्हा समुद्र किनाऱ्याच्या जवळ असल्यामुळे त्याचे नैसर्गिक सौंदर्य आणि ऐतिहासिक महत्त्व खूप मोठे आहे. सिंधुदुर्ग जिल्ह्याला “कोकणची रत्‍न” असंही म्हटलं जातं कारण इथे असलेल्या किल्ल्यांपासून समुद्रकिनाऱ्यांपर्यंतचा परिसर अत्यंत आकर्षक आहे. सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची भौगोलिक स्थिती: राज्य: महाराष्ट्र जिल्हा: सिंधुदुर्ग कोकण विभाग: सिंधुदुर्ग जिल्हा कोकण विभागात येतो. सीमा: सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची सीमा रत्नागिरी जिल्हा (उत्तर), गोवा (दक्षिण), पश्चिमेस अरबी समुद्र आणि पूर्वेस कोकणातील इतर जिल्ह्यांशी जोडलेली आहे. प्रमुख शहरे: ओरोस (जिल्हा मुख्यालय) कणकवली मालवण देवगड वेंगुर्ला सावंतवाडी प्रमुख पर्यटन स्थळे: सिंधुदुर्ग जिल्हा प्रामुख्याने त्याच्या समुद्रकिनाऱ्यां, प्राचीन किल्ल्यां, विविध निसर्ग सौंदर्यस्थळां आणि पारंपरिक कोकणी संस्कृतीसाठी प्रसिद्ध आहे. सिंधुदुर्ग किल्ला:सिंधुदुर्ग किल्ला हा महाराष्ट्रातील एक ऐतिहासिक किल्ला आहे. हे किल्ले मालवण तालुक्यात स्थित आहे आणि इथून समुद्राचं सुंदर दृश्य दिसतं. किल्ल्याचे बांधकाम छत्रपती शिवाजी महाराजांनी १६६४ मध्ये सुरू केलं होतं. तारकर्ली समुद्र किनारा:तारकर्ली समुद्र किनारा हा शांत आणि सुंदर समुद्रकिनाऱ्यांपैकी एक आहे. चिपी हवाई मार्ग:चिपी येथील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे, ज्यामुळे पर्यटनासाठी सिंधुदुर्ग अधिक प्रवेशयोग्य बनले आहे. आर्थिक माहिती: सिंधुदुर्ग जिल्हा प्रामुख्याने कृषी, मत्स्यव्यवसाय आणि पर्यटन यावर आधारित आहे. कृषी:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात भात, सुपारी, नारळ, कोको, कापूस इत्यादींचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणावर होते. मत्स्यव्यवसाय:जिल्ह्यातील समुद्रकिनारे आणि ताज्या मासल्यांचा व्यापार प्रमुख आहे. सिंधुदुर्ग जिल्हा “मासे” आणि “सागराचे” घर म्हणून प्रसिद्ध आहे. पर्यटन:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सुंदर समुद्रकिनारे, ऐतिहासिक किल्ले, आणि पर्यटन स्थळे येथील पर्यटनाचा मुख्य आधार आहेत. संस्कृती आणि भाषा: भाषा: येथे कोकणी भाषा मुख्य भाषा आहे, तसेच मराठी आणि हिंदी देखील बोलल्या जातात. संस्कृती: सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील लोकसंस्कृती आणि परंपरा कोकणी लोकांची आहे. स्थानिक संगीत, नृत्य आणि सण साजरे करण्याची पद्धत समृद्ध आहे. शिक्षण आणि आरोग्य: सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील शाळा, महाविद्यालये आणि आरोग्य सुविधा त्याच्या प्रशासनिक व विकासात्मक कामकाजांच्या सहाय्याने सुधारत आहेत. वाहतूक: सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात रस्ता, रेल्वे आणि हवाई वाहतूक सेवांचा उत्तम प्रबंध आहे. रेल्वे:मुंबई आणि गोवा दरम्यानच्या रेल्वे मार्गावर सिंधुदुर्ग जिल्हा स्थित आहे. रस्ते:राष्ट्रीय महामार्ग 66 (NH 66) यामुळे सिंधुदुर्गला मुंबई आणि गोव्यातून जोडले गेले आहे. हवाई सेवा:चिपी येथील आंतरराष्ट्रीय विमानतळामुळे या जिल्ह्याची पर्यटनाकडे आकर्षण वाढली आहे. जलस्रोत: सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात असंख्य नद्या, नाले आणि जलस्रोत आहेत. ही जलसंपत्ती कृषी आणि जीवनावश्यक वस्तूंच्या पुरवठ्याची अत्यंत महत्त्वाची आहे.

कणकवली तालुका हा महाराष्ट्र राज्याच्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एक महत्त्वाचा तालुका आहे. हा तालुका पश्चिम महाराष्ट्रातील कोकण विभागात स्थित आहे आणि त्याची भूमिती समुद्र किनाऱ्यापासून जवळ आहे, ज्यामुळे तो पर्यटनासाठी देखील प्रसिद्ध आहे. कणकवली तालुक्याचा मुख्यालय कणकवली शहर आहे. कणकवली तालुक्याची काही महत्त्वाची माहिती: भौगोलिक स्थान:कणकवली तालुका सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील दक्षिण भागात वसलेला आहे. तालुक्याची सीमा रत्नागिरी जिल्ह्याशी आहे आणि पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्हा:कणकवली तालुका सिंधुदुर्ग जिल्ह्य अंतर्गत येतो, जो कोकण प्रदेशात वसलेला आहे. आर्थिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व:कणकवली तालुका मुख्यत: कृषी आणि मत्स्य व्यवसायावर आधारित आहे. येथे नारळ, सुपारी, भात आणि आंबा यांच्या उत्पादनाचे प्रमाण खूप आहे. याशिवाय पर्यटन देखील या तालुक्याच्या अर्थव्यवस्थेस महत्त्वाचे योगदान देतो, विशेषतः समुद्रकिनाऱ्यांमुळे. पर्यटन स्थळे:कणकवली तालुक्यातील समुद्रकिनारे, मंदिरे, प्राचीन किल्ले आणि नैसर्गिक सौंदर्य पर्यटकांना आकर्षित करतात. विशेषतः मालवण, वेंगुर्ला आणि अलीबाग परिसरात समुद्रकिनारे आणि जलपर्यटन स्थळे आहेत. भाषा:कणकवली तालुक्यात मुख्य भाषा कोकणी आहे, तसेच मराठी आणि हिंदी देखील बोलली जातात. प्रमुख गावं: कणकवली वेंगुर्ला देवगड मालवण कासाल प्रशासन:कणकवली तालुका हे सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचे एक महत्त्वाचे प्रशासनिक केंद्र आहे. तालुका कार्यालय येथे स्थित आहे, आणि विविध शासकीय योजनांचे नियोजन आणि अंमलबजावणी या कार्यालयामार्फत केली जाते. वाहतूक:कणकवली तालुक्यात रेल्वे आणि रस्ते वाहतूक सोयीस्कर आहेत. राष्ट्रीय महामार्ग 66 (NH 66) या तालुक्यातून जातो, त्यामुळे मुंबई आणि गोव्यातून ये-जा करणे सोपे होते. विकास योजनाःकणकवली तालुक्यात शासकीय आणि स्थानिक संस्थांमार्फत अनेक विकास योजनांचा अंमल सुरू आहे. पाणीपुरवठा, रस्त्यांचे बांधकाम, कृषी योजनांचे सुधारणा इत्यादी बाबींवर लक्ष देण्यात येत आहे.